Blok tematyczny: więźniowie i używki

  • Pytanie 1/4 Blok tematyczny: więźniowie i używki Kary dla sprawców i sprawczyń przemocy domowej powinny zostać zaostrzone, w tym powinny zostać ograniczone stosowanie kar pozbawienia wolności w zawieszeniu.
    •  Polskie prawo karne w art. 73 Kodeksu karnego przewiduje warunkowe zawieszenie kary pozbawienia wolności ze względu na warunki osobiste sprawcy, dotychczasowy sposób jego życia oraz przypuszczenie, że będzie on przestrzegał porządku prawnego. W praktyce sądy w dużej mierze w sprawach dotyczących przemocy domowej zamiast kary pozbawienia wolności orzekają warunkowe zawieszenie kary pozbawienia wolności z powodu pozytywnych rokowań osoby skazanej oraz ze względu na niską szkodliwość społeczną czynu (oznacza to, że skazany nie idzie do więzienia, tylko wraca do swojego miejsca zamieszkania). W Polsce sprawcy przemocy w rodzinie w większości przypadków otrzymują karę więzienia w zawieszeniu.

       

    • Zwolenniczki i zwolennicy zaostrzenia kar dla sprawczyń uważają, że sprawcy przemocy domowej w Polsce traktowani są rutynowo bez stosowania pogłębionej analizy prawnej  i psychologicznej, co prowadzi do wtórnej wiktymizacji ofiar przemocy domowej (ofiary przemocy domowej narażone są na większe niebezpieczeństwo, a sprawczynie czują się bezkarne, co wpływa na ich dalsze znęcanie się nad rodziną po powrocie do domu). Dodatkowo postępowania wobec sprawczyń przemocy domowej w Polsce są prowadzone w sposób automatyczny, tj. pierwszą propozycję kary uzgadnia ze sprawczynią funkcjonariuszka policji, bez wglądu na całość materiału dowodowego i bez współpracy z instytucjami zaangażowanych w przeciwdziałanie przemocy domowej np. kuratorami i sądami. Argumentem jest też to, że zwiększy to bezpieczeństwo osób doświadczających przemocy. 
    • Przeciwnicy i przeciwniczki zaostrzenia kar dla sprawców i sprawczyń uważają, że przemoc domowa nie jestem tematem publicznym i nie powinna być dyskutowana na poziomie jurysdykcji sądowej. Uważają, że problem przemocy domowej powinien być rozstrzygany na poziomie rodziny bez ingerencji organów państwa i innych osób postronnych. Uważają, że kara pozbawienia wolności jest nieadekwatna ponieważ społeczna szkodliwość czynu nie jest wysoka. Co więcej, sprawcy i sprawczynie należy dać możliwość wyjaśnienia problemu ze swoimi bliskimi i ewentualnego poprawienia swojego zachowania.
  • Pytanie 2/4 Blok tematyczny: więźniowie i używki Państwo powinno ograniczyć godziny sprzedaż alkoholu, np. wprowadzić zakaz sprzedaży między 23.00 a 6.00.
    • Obecne przepisy pozwalają na wprowadzenie przez samorządy zakazu sprzedaży alkoholu w określonych przez gminę godzinach. Umożliwiła to nowelizacja ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz ustawy o bezpieczeństwie imprez masowych z 2018 roku. Jak podało w kwietniu 2023 roku Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom obecnie zakaz obowiązuje w 10% gmin w Polsce. W maju 2023 roku taki zakaz wprowadził Kraków, ograniczając sprzedaż alkoholu między północą a 5.30 z wyłączeniem restauracji i barów. 

       

    • Zwolennicy i zwolenniczki ograniczenia sprzedaży alkoholu w nocy argumentują, że może to prowadzić do zmniejszenia liczby wypadków związanych z nadużywaniem alkoholu, a także pomóc osobom z problemem nadużywania alkoholu, utrudniając im dostęp do niego. Ograniczenie sprzedaży alkoholu może mieć też pozytywne skutki dla zdrowia publicznego. Podkreślają, że czasowe i terytorialne ograniczenie konsumpcji alkoholu jest jedną z rekomendacji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w celu zapobiegania alkoholizmowi. Przywoływany jest też argument związany z porządkiem w porze nocnej, jako że nocna sprzedaż alkoholu może prowadzić do zakłócania hałasu. 
    • Przeciwniczki i przeciwnicy tego rozwiązania powołują się na wolność osobistą i gospodarczą zarówno konsumentek, jak i przedsiębiorców. Stwierdzają, że każda osoba ponosi odpowiedzialność za własne działania i nie powinno się wprowadzać odpowiedzialności zbiorowej, w której wszyscy ponoszą skutki nadużyć osób uzależnionych. Argumentują także, że nocna sprzedaż alkoholu ma duże znaczenie dla gospodarki i turystyki. 
  • Pytanie 3/4 Blok tematyczny: więźniowie i używki Definicja „przestępstwa z nienawiści” w Kodeksie Karnym powinna obejmować czyny popełnione ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową.
    • W 2021 roku Komisja Europejska stwierdziła, że polskie przepisy dotyczące mowy nienawiści, rasizmu i ksenofobii naruszają prawo unijne. W opinii Komisji przepisy polskiego prawa karnego nie chronią dostatecznie przed przemocą na tle rasistowskim i ksenofobicznym, a także ograniczają zakres kryminalizacji podżegania do nienawiści. Obecnie definicja przestępstwa z nienawiści w art. 256 Kodeksu Karnego obejmuje następujące przesłanki: różnice narodowościowe, etniczne, rasowe, wyznaniowe lub ze względów bezwyznaniowych. Niektóre osoby stwierdzają, że definicja powinna zostać poszerzona o orientację seksualną i tożsamość płciową.

    • Zwolenniczki wprowadzenia dodatkowych przesłanek, które obejmowałyby czyny popełnione z nienawiści ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową, uważają że przede wszystkim Polska nie stosuje się do standardów międzynarodowych. Argumentują, że nieprawidłowo zapisała przepisy dotyczące kryminalizacji konkretnych form nawoływania do nienawiści w polskim prawie karnym. Kodeks karny nie zawiera typów przestępstw motywowanych uprzedzeniami ze względu na czyjąś niepełnosprawność, wiek, orientację seksualną i tożsamość płciową. Może to narażać osoby z tych grup na dyskryminację i brak ochrony ze strony państwa polskiego. Brak specjalistycznych przepisów i kar w nich przewidzianych może też motywować osoby dopuszczające się czynów zabronionych do zwiększenia kryminalizacji takich zachowań.
    • Przeciwnicy wprowadzenia instrumentów prawnokarnych, które obejmowałyby czyny popełnione z nienawiści ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową, uważają, że polskie prawo karne posiada już odpowiednie instrumenty reakcji karnoprawnej na przestępcze zachowania motywowane przesłankami dyskryminacyjnymi. Podkreślają, że kwestia jest już uregulowana w kodeksie karnym w przepisach o charakterze bardziej ogólnym.
  • Pytanie 4/4 Blok tematyczny: więźniowie i używki Kompetencja wyboru 15 członków Krajowej Rady Sądownictwa i Prokuratury powinna należeć do niezależnych politycznie organów ze środowisk sędziowskich.
    • Wraz z wejściem w życie ustawy zmieniającej ustawę o Krajowej Radzie Sądownictwa z dniem 17 stycznia 2018 roku kompetencja do wyboru 15 członków Krajowej Rady Sądownictwa powierzona została Sejmowi. Sejm rozpatruje kandydatury zgłaszane przez grupę co najmniej 25 sędziów lub grupę co najmniej 2000 obywateli polskich. Przed wejściem tej ustawy wyboru dokonywało Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego, Zgromadzenie Ogólne Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wspólnie z przedstawicielami zgromadzeń ogólnych wojewódzkich sądów administracyjnych, Zgromadzenie Sędziów Sądów Wojskowych, zebranie przedstawicieli zebrań sędziów sądów apelacyjnych oraz zebranie przedstawicieli zgromadzeń ogólnych sędziów okręgów.

    • Zwolennicy i zwolenniczki tego rozwiązania uważają, że ingerencja organów politycznych w skład i działalność władzy sądowniczej sprzeciwia się zasadzie trójpodziału władzy wyrażonej w przepisie art. 10 Konstytucji RP, a także uderza w niezależność i odrębność trzeciej władzy wyrażoną w przepisie art. 173 Konstytucji RP. Działania rządu jakkolwiek ingerujące w niezależne i niezawisłe sądy zmierzają do podporządkowania instytucji wyraźnym interesom politycznym, co uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie sądów. 
    • Przeciwniczki i przeciwnicy tego rozwiązania podkreślają, że aktualne rozwiązanie zwiększa demokratyczną legitymację członków Krajowej Rady Sądownictwa poprzez współudział społeczeństwa w kreowaniu zmian w składzie Rady. Wskazuje się, że polskie społeczeństwo nie ufa sądom i kwestionuje niezawisłość i bezstronność sądu, a takie rozwiązanie umożliwi publiczną debatę nad kandydatami na członków Krajowej Rady Sądownictwa.
    Zobacz wyniki