Blok tematyczny: przemoc

  • Pytanie 1/6 Blok tematyczny: przemoc Kary dla sprawc贸w i sprawczy艅 przemocy domowej powinny zosta膰 zaostrzone, w tym powinny zosta膰 ograniczone stosowanie kar pozbawienia wolno艣ci w zawieszeniu.
    • Polskie prawo karne w art. 73 Kodeksu karnego przewiduje warunkowe zawieszenie kary pozbawienia wolno艣ci ze wzgl臋du na warunki osobiste sprawcy, dotychczasowy spos贸b jego 偶ycia oraz przypuszczenie, 偶e b臋dzie on przestrzega艂 porz膮dku prawnego. W praktyce s膮dy w du偶ej mierze w sprawach dotycz膮cych przemocy domowej zamiast kary pozbawienia wolno艣ci orzekaj膮 warunkowe zawieszenie kary pozbawienia wolno艣ci z powodu pozytywnych rokowa艅 osoby skazanej oraz ze wzgl臋du na nisk膮 szkodliwo艣膰 spo艂eczn膮 czynu (oznacza to, 偶e skazany nie idzie do wi臋zienia, tylko wraca do swojego miejsca zamieszkania). W Polsce sprawcy przemocy w rodzinie w wi臋kszo艣ci przypadk贸w otrzymuj膮 kar臋 wi臋zienia w zawieszeniu.

       

    • Zwolenniczki i zwolennicy zaostrzenia kar dla sprawczy艅 uwa偶aj膮, 偶e sprawcy przemocy domowej w Polsce traktowani s膮 rutynowo bez stosowania pog艂臋bionej analizy prawnej聽 i psychologicznej, co prowadzi do wt贸rnej wiktymizacji ofiar przemocy domowej (ofiary przemocy domowej nara偶one s膮 na wi臋ksze niebezpiecze艅stwo, a sprawczynie czuj膮 si臋 bezkarne, co wp艂ywa na ich dalsze zn臋canie si臋 nad rodzin膮 po powrocie do domu). Dodatkowo post臋powania wobec sprawczy艅 przemocy domowej w Polsce s膮 prowadzone w spos贸b automatyczny, tj. pierwsz膮 propozycj臋 kary uzgadnia ze sprawczyni膮 funkcjonariuszka policji, bez wgl膮du na ca艂o艣膰 materia艂u dowodowego i bez wsp贸艂pracy z instytucjami zaanga偶owanych w przeciwdzia艂anie przemocy domowej np. kuratorami i s膮dami. Argumentem jest te偶 to, 偶e zwi臋kszy to bezpiecze艅stwo os贸b do艣wiadczaj膮cych przemocy.聽
    • Przeciwnicy i przeciwniczki zaostrzenia kar dla sprawc贸w i sprawczy艅 uwa偶aj膮, 偶e przemoc domowa nie jestem tematem publicznym i nie powinna by膰 dyskutowana na poziomie jurysdykcji s膮dowej. Uwa偶aj膮, 偶e problem przemocy domowej powinien by膰 rozstrzygany na poziomie rodziny bez ingerencji organ贸w pa艅stwa i innych os贸b postronnych. Uwa偶aj膮, 偶e kara pozbawienia wolno艣ci jest nieadekwatna poniewa偶 spo艂eczna szkodliwo艣膰 czynu nie jest wysoka. Co wi臋cej, sprawcy i sprawczynie nale偶y da膰 mo偶liwo艣膰 wyja艣nienia problemu ze swoimi bliskimi i ewentualnego poprawienia swojego zachowania.
  • Pytanie 2/6 Blok tematyczny: przemoc Na komisariatach policji osoby, kt贸re czuj膮 si臋 niebezpiecznie w swoim domu czy w zwi膮zku powinny wype艂ni膰 specjalny kwestionariusz oceny ryzyka wyst臋powania przemocy domowej.
    • Przemoc domowa mo偶e przybiera膰 r贸偶ne formy, ale zazwyczaj jest stosowana przez m臋偶czyzn w stosunku do kobiet pozostaj膮cych z nimi w intymnych zwi膮zkach. 艢wiatowa Organizacja Zdrowia szacuje, 偶e 1/3 kobiet w wieku 15-49 lat do艣wiadczy艂a przemocy fizycznej lub seksualnej. Niekt贸re pa艅stwa, m.in Anglia, wprowadzi艂y mo偶liwo艣膰 wype艂nienia kwestionariusza, kt贸ry w wyniku przeprowadzonych bada艅 okre艣la艂by w mo偶liwie obiektywny spos贸b prawdopodobie艅stwo wyst臋powania przemocy domowej.聽

       

    • Zwolenniczki i zwolennicy tego rozwi膮zania, podkre艣laj膮, 偶e zgodnie z badaniami przemoc domowa przebiega zazwyczaj wed艂ug tego samego scenariusza i 偶e upowszechnienie tego schematu b臋dzie prowadzi膰 do zapobiegania jej eskalacji. Argumentuj膮, 偶e wprowadzenie kwestionariusza pozwoli艂oby na bardziej rzeteln膮 ocen臋, czy dana osoba jest nara偶ona na ryzyko przemocy i wykluczy艂oby sytuacj臋, w kt贸rej funkcjonariusze s艂u偶b, kt贸rzy nie maj膮 do艣wiadczenia przemocy, bagatelizuj膮 problem ze wzgl臋du na brak znajomo艣ci schemat贸w. Podkre艣laj膮, 偶e mechanizmy przemocy domowej s膮 bardzo cz臋sto niewidzialne dla os贸b, kt贸re nie znaj膮 dok艂adnych bada艅 na ten temat.
    • Przeciwnicy i przeciwniczki tego rozwi膮zania podkre艣laj膮 konieczno艣膰 zachowania prywatno艣ci w zwi膮zkach. Podkre艣laj膮, 偶e kwestionariusz m贸g艂by zezwoli膰 pa艅stwu na ingerowanie w intymne sprawy. Argumentuj膮 r贸wnie偶, 偶e wype艂nienie kwestionariusza mo偶e przyczyni膰 si臋 do b艂臋dnej oceny sytuacji, kt贸ra w ka偶dym zwi膮zku wygl膮da zupe艂nie inaczej.聽
  • Pytanie 3/6 Blok tematyczny: przemoc W najbli偶szej kadencji Sejmu priorytetem powinno by膰 prowadzenie rzetelnych statystyk na temat os贸b, kt贸re zgin臋艂y w wyniku przemocy domowej.
    • Wed艂ug statystyk Centrum Praw Kobiet rocznie 500 kobiet jest zabijanych z r膮k ich partner贸w. Pa艅stwo polskie nie prowadzi dok艂adnego monitoringu tego zjawiska. Zajmuj膮 si臋 tym organizacje pozarz膮dowe m.in wy偶ej wspomniane CPK.

       

       

       

    • Zwolennicy podkre艣laj膮, 偶e analiza poszczeg贸lnych 艣mierci mo偶e wp艂yn膮膰 na edukacj臋 zwi膮zan膮 z zapobieganiem kolejnym zab贸jstwom i lepsze zrozumienie mechanizm贸w, kt贸rymi kieruj膮 si臋 oprawcy. Podkre艣laj膮, 偶e temat nie jest wystarczaj膮co g艂o艣ny w Polsce, co wp艂ywa na ilo艣膰 ofiar przemocy domowej.
    • Przeciwniczki podkre艣laj膮, 偶e przyczyny 艣mierci s膮 bardzo r贸偶ne i cz臋sto zab贸jstwo przez partnera jest zab贸jstwem w afekcie, kt贸re skutkuje p贸藕niejszym samob贸jstwem oprawcy. Czasem trudno jest sprawdzi膰, jaka by艂a przyczyna 艣mierci osoby. Podkre艣laj膮, 偶e monitoring okoliczno艣ci 艣mierci mo偶e wp艂yn膮膰 r贸wnie偶 na zak艂贸cenie prywatno艣ci rodzin podczas 偶a艂oby. Argumentuj膮, 偶e mo偶e mie膰 to wp艂yw na trudniejsze emocjonalne odreagowanie dla najbli偶szych danej osoby.
  • Pytanie 4/6 Blok tematyczny: przemoc W Polsce tzw. coercive control (opresyjna kontrola) powinno zosta膰 uznane za przest臋pstwo.
    • Coercive control (opresyjna kontrola) jest poj臋ciem, kt贸re opisuje wzorzec kontroli i dominacji wywieranej w zwi膮zku przez jednego partnera na drugiego. Jest to rodzaj przemocy psychologicznej. Cechy kontroli to m.in.: izolacja, manipulacja, zastraszanie, obra偶anie, utrzymywanie partnerki w poczuciu strachu. Od 2015 roku w Wielkiej Brytanii zosta艂a wprowadzona ustawa, kt贸ra uznaje opresyjn膮 kontrol臋 jako przest臋pstwo, kt贸rego skutkiem mo偶e by膰 kara pozbawienia wolno艣ci do maksymalnie 5 lat.聽

       

    • Zwolenniczki i zwolennicy podkre艣laj膮, 偶e mo偶e si臋 to skutecznie przyczyni膰 do zmniejszenia liczby os贸b pokrzywdzonych w wyniku przemocy domowej. Podkre艣laj膮, 偶e istniej膮 schematy post臋powania sprawc贸w przemocy. Argumentuj膮, 偶e zbadane zjawiska powinny mie膰 swoje odniesienia w polskim prawie. Takie rozwi膮zanie mo偶e przyczyni膰 si臋 do poszerzenia 艣wiadomo艣ci na temat przemocy domowej.聽
    • Przeciwnicy i przeciwniczki podkre艣laj膮, poj臋cie opresyjnej kontroli jest bardzo subiektywne. Istnienie odg贸rnych kategorii mo偶e prowadzi膰 do niesprawiedliwych os膮d贸w, kt贸re mocno odbij膮 si臋 na 偶yciu i zdrowiu osoby oskar偶onej. Podkre艣laj膮, 偶e opresyjna kontrola jest bardzo trudna do udowodnienia. M贸wi膮 o tym, 偶e takie orzecznictwo jest nadmiern膮 ingerencj膮 pa艅stwa w 偶ycie prywatne i mo偶e prowadzi膰 do zak艂贸ce艅 w zwi膮zkach. Przypominaj膮, 偶e takie rozwi膮zanie mo偶e r贸wnie偶 obci膮偶y膰 system s膮downictwa, i tak ju偶 przeci膮偶ony i niewydolny.聽
  • Pytanie 5/6 Blok tematyczny: przemoc Termin 鈥瀉lienacja rodzicielska鈥 powinien by膰 wykre艣lony z polskiego prawa i orzecznictwa.
    • Termin Alienacja rodzicielska鈥 odnosi si臋 do 艣wiadomych i nie艣wiadomych zachowa艅 rodzica, po rozwodzie, separacji czy rozstaniu, kt贸rych skutkiem jest zaburzenie relacji dziecka z drugim rodzicem. Rzecznik Praw Obywatelskich wys艂a艂 pro艣b臋 do ministra sprawiedliwo艣ci Zbigniewa Ziobry o wycofanie tego terminu.

    • Zwolennicy i zwolenniczki tego rozwi膮zania podkre艣laj膮, 偶e poj臋cie to niesie ryzyko wt贸rnej wiktymizacji kobiet, kt贸re do艣wiadczy艂y przemocy. Przywo艂uj膮 r贸wnie偶 stanowisko Europejskiego Stowarzyszenia Psychoterapeut贸w z 2018 roku, kt贸re uzna艂o ten termin za niew艂a艣ciwy w praktyce psychoterapii, zaznaczaj膮c, 偶e niesie du偶e ryzyko bagatelizacji przemocy domowej. Powo艂uj膮 si臋 na stanowisko 艢wiatowej Organizacji Zdrowia, kt贸ra wykre艣li艂a to poj臋cie z listy chor贸b i problem贸w zdrowotnych. Podkre艣laj膮, 偶e w 2021 roku Parlament Europejski podj膮艂 rezolucj臋, kt贸ra wzywa pa艅stwa cz艂onkowskie do zaprzestania u偶ywania tego terminu. W uzasadnieniu wskazuje, 偶e termin 鈥瀉lienacja rodzicielska jest cz臋sto wykorzystywany do odwr贸cenia uwagi od przemocy domowe i nadu偶y膰.聽
    • Przeciwniczki i przeciwnicy wycofania tego terminu podkre艣laj膮, 偶e jest to adekwatne okre艣lenie pewnych zachowa艅, kt贸re mog膮 wyst臋powa膰 po separacji. Uwa偶aj膮, 偶e termin jest potrzebny, aby s膮d m贸g艂 zrozumie膰 mechanizmy, kt贸re wyst臋puj膮 pomi臋dzy rodzicami. Podkre艣laj膮, 偶e wycofanie tego terminu mo偶e skutkowa膰 problemem z identyfikacj膮 problemu, kt贸rym jest alienowanie dzieci od jednego rodzica. Niekt贸rzy zaznaczaj膮, 偶e godzi to r贸wnie偶 w prawa ojc贸w, kt贸rzy i tak cz臋sto na starcie maj膮 trudniejsz膮 pozycj臋 w s膮dach.聽
  • Pytanie 6/6 Blok tematyczny: przemoc Prawo powinno definiowa膰 zgwa艂cenie jako ka偶d膮 czynno艣膰 seksualn膮 bez wyra藕nej i 艣wiadomej zgody.
    • Obecnie obowi膮zuje definicja z art. 197 Kodeksu Karnego: 搂1. Kto przemoc膮, gro藕b膮 bezprawn膮 lub podst臋pem doprowadza inn膮 osob臋 do obcowania p艂ciowego, podlega karze pozbawienia wolno艣ci od lat 2 do 12.鈥

       

    • Zwolenniczki i zwolennicy zmiany definicji wskazuj膮, 偶e obecny przepis sprawia, 偶e ci臋偶ar udowodnienia przemocy le偶y na osobach pokrzywdzonych. W efekcie bardzo wiele post臋powa艅 zostaje umorzonych ze wzgl臋du na brak dowod贸w. Argumentuj膮 tak偶e, 偶e Konwencja Stambulska, do kt贸rej przestrzegania zobowi膮zana jest Polska, wyra藕nie definiuje gwa艂t jako stosunek bez zgody.聽
    • Przeciwnicy i przeciwniczki tego rozwi膮zania uwa偶aj膮, 偶e nowa definicja b臋dzie stwarza艂a pole do fa艂szywych oskar偶e艅 i nadu偶y膰, a tak偶e 偶e uderza w zasad臋 domniemania niewinno艣ci wyra偶on膮 w art. 5 Kodeksu Post臋powania Karnego.聽
    Zobacz wyniki