Blok tematyczny: kryzys klimatyczny

  • Pytanie 1/7 Blok tematyczny: kryzys klimatyczny Na jaki model transformacji energetycznej Polska powinna przeznacza膰 wi臋ksz膮 cz臋艣膰 艣rodk贸w z bud偶etu?
    • Aktualnie polski system energetyczny jest scentralizowany – oparty g艂贸wnie na du偶ych elektrowniach wykorzystuj膮cych paliwa kopalne (85% ko艅cowego zu偶ycia energii), kt贸re przesy艂aj膮 energi臋 jednostronnie do konsument贸w. System energetyczny rozproszony polega na wsp贸艂pracy du偶ej liczby prosument贸w (os贸b i instytucji, kt贸re r贸wnocze艣nie wytwarzaj膮, jak i kupuj膮 energi臋 elektryczn膮). Taki model wymaga艂by modernizacji sieci przesy艂owych, kt贸re aktualnie nie by艂yby w stanie obs艂u偶y膰 takiego systemu energetycznego. Drugim modelem transformacji jest system scentralizowany oparty o du偶e elektrownie nowego typu, np. j膮drowe. Wi臋kszo艣膰 partii w proponowanych rozwi膮zaniach 艂膮czy oba modele.聽

       

    • Zwolennicy i zwolenniczki takiego rozwi膮zania argumentuj膮, 偶e prosumencki system energetyczny pozwoli艂by na transformacj臋 polskiego systemu energetycznego na odnawialne 藕r贸d艂a energii. Je艣li instalacja odnawialnych 藕r贸de艂 energii by艂aby op艂acalna dla gospodarstw domowych i grup (np. sp贸艂dzielni energetycznych), te podmioty same inwestowa艂yby w takie 藕r贸d艂a. Dodatkowo modernizacja sieci przesy艂owych pozwoli艂aby na budow臋 wielu dodatkowych elektrowni produkuj膮cych energi臋 odnawialn膮 (np. wiatraki na l膮dzie i morzu). Inteligentny prosumencki system energetyczny jest sam w sobie w stanie zmagazynowa膰 du偶膮 ilo艣膰 energii na wypadek tymczasowego spadku poziomu produkowanej energii (w czasie kiedy nie wieje i nie 艣wieci s艂o艅ce).Taki model funkcjonowania zapewni艂by Polsce niezale偶no艣膰 energetyczn膮 od dostawc贸w zewn臋trznych i zapewni艂by sta艂y dost臋p do taniej odnawialnej energii elektrycznej. Dodatkowo zyski z prowadzenia inwestycji zwi膮zanych z transformacj膮 energetyczn膮 trafia艂yby do obywateli i obywatelek, a nie wielkich sp贸艂ek energetycznych.
    • Zwolenniczki i zwolennicy takiego rozwi膮zania argumentuj膮, 偶e same odnawialne 藕r贸d艂a energii nie s膮 w stanie zapewni膰 zapotrzebowania na energi臋 elektryczn膮 w Polsce. Nale偶y inwestowa膰 w du偶e elektrownie, np. j膮drowe, oraz jak najd艂u偶ej korzysta膰 z istniej膮cych elektrowni na gaz i w臋giel, aby zapewni膰 dostawy pr膮du w czasie spadku ilo艣ci energii produkowanej przez jej odnawialne 藕r贸d艂a. Inwestycje w nowe technologie wytwarzania energii powinny by膰 prowadzone przez sp贸艂ki energetyczne, kt贸re ju偶 teraz zajmuj膮 si臋 zaopatrzeniem polskich gospodarstw domowych w energi臋 elektryczn膮.聽
  • Pytanie 2/7 Blok tematyczny: kryzys klimatyczny Polska powinna w nadchodz膮cej kadencji zorganizowa膰 panel obywatelski na temat katastrofy klimatycznej i dzia艂a膰 zgodnie z jego postanowieniami.
    • Panel obywatelski to spos贸b podejmowania wa偶nych dla spo艂ecze艅stwa decyzji przez losowo wy艂onion膮 grup臋 mieszkanek i mieszka艅c贸w, kt贸rej rol膮 jest rozstrzygni臋cie danej sprawy, bior膮c pod uwag臋 dobro wsp贸lne wszystkich. Grupa bior膮ca udzia艂 w panelu odzwierciedla og贸ln膮 populacj臋. Celem panelu obywatelskiego jest wsp贸lne wypracowanie konkretnych rekomendacji dla administracji publicznej w zadanym temacie. Podczas spotka艅 panelu uczestnicy i uczestniczki najpierw zapoznaj膮 si臋 z omawianym tematem, bior膮c udzia艂 w spotkaniach z ekspertami i stronami, kt贸rych dany temat dotyczy. Nast臋pnie wypracowuj膮 i omawiaj膮 rekomendacje, kt贸re na koniec poddaj膮 g艂osowaniu 鈥 te zwyci臋skie staj膮 si臋 wi膮偶膮ce dla w艂adzy ustawodawczej. Organizacja panelu obywatelskiego jest postulatem m.in. organizacji Extinction Rebellion.聽

       

    • Zwolenniczki i zwolennicy organizacji panelu argumentuj膮, 偶e kryzys klimatyczny to najwi臋ksze wyzwanie z jakim mierzy si臋 wsp贸艂czesny 艣wiat. Rozwi膮zania z nim zwi膮zane powinny by膰 wi臋c wypracowywane przez reprezentatywn膮 grup臋 obywateli i obywatelek i bazowa膰 na wiedzy naukowej ekspertek i ekspert贸w. Argumentem za przeprowadzeniem takiego panelu mo偶e by膰 bezstronno艣膰 os贸b uczestnicz膮cych w panelu. Taka grupa decyzyjna bra艂aby pod uwag臋 realne dobro mieszkanek i mieszka艅c贸w Polski a nie interes polityczny i partyjny.聽
    • Przeciwnicy i przeciwniczki organizacji panelu argumentuj膮, 偶e jest to niestandardowa i niesprawdzona metoda, kt贸ra nie by艂a wykorzystywana nigdy w polityce krajowej. Ustalenia panelu by艂yby wi膮偶膮ce dla w艂adzy wykonawczej, kt贸ra musia艂aby realizowa膰 jego postanowienia nawet je艣li by艂yby one niezgodne z dotychczasow膮 strategi膮 rz膮du. Dodatkowo uczestniczki i uczestnicy panelu mog膮 podejmowa膰 radykalne decyzje, nie maj膮c do艣wiadczenia eksperckiego.
  • Pytanie 3/7 Blok tematyczny: kryzys klimatyczny W jaki spos贸b Wody Polskie powinny dba膰 o rzeki i cieki wodne w Polsce? Zaznacz, do kt贸rej odpowiedzi Ci bli偶ej.
    • 1 stycznia 2018 roku w zwi膮zku z wymagan膮 przez Uni臋 Europejsk膮 reform膮 prawa wodnego powsta艂o Pa艅stwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Do zada艅 instytucji nale偶y ochrona przed powodziami i suszami, zarz膮dzanie 艣rodowiskiem wodnym i zarz膮dzanie us艂ugami wodnymi. Wody Polskie monitoruj膮 stan w贸d w ca艂ej Polsce i odpowiadaj膮 za ich stan.聽

      Polska od kilku lat corocznie do艣wiadcza suszy, zwi臋ksza si臋 te偶 cz臋stotliwo艣膰 powodzi (w tym powodzi b艂yskawicznych). W ostatnich latach Wody Polskie mierz膮 si臋 r贸wnie偶 z katastrof膮 ekologiczn膮 na Odrze, kt贸ra by艂a skutkiem wzrostu zasolenia rzeki w okresie letnim, kiedy stan wody by艂 niski. Pytanie dotyczy sposobu, w jaki Wody Polskie powinny walczy膰 z tymi wyzwaniami.

    • Zwolennicy regulacji rzek argumentuj膮, 偶e naturalne tereny zalewowe rzek s膮 cennym obszarem, kt贸ry mo偶e by膰 wykorzystany na potrzeby rolnictwa. Dodatkowo regulacja du偶ych rzek mo偶e by膰 okazj膮 do tworzenia dr贸g wodnych, kt贸re przenios膮 cz臋艣膰 transportu towarowego na rzeki. Budowane podczas regulacji rzek zapory mog膮 wytwarza膰 czyst膮 energi臋 i zmienia膰 polski miks energetyczny na bardziej zr贸wnowa偶ony. Takie stopnie wodne mog膮 wspomaga膰 retencj臋 w wi臋kszych rzekach. Aby przeciwdzia艂a膰 powodziom i suszom, nale偶y osusza膰 tereny rzeczne, kt贸re w razie powodzi mog膮 przetrzymywa膰 wod臋 i nast臋pnie zasila膰 rzeki po powodzij. Aby przeciwdzia艂a膰 suszy, zwolennicy regulacji rzek i ciek贸w wodnych proponuj膮 budow臋 row贸w melioracyjnych, kt贸re b臋d膮 nawadnia膰 pola w trakcie suszy i odprowadza膰 wod臋 w trakcie powodzi.聽
    • Zwolenniczki renaturyzacji rzek argumentuj膮, 偶e rzeki w swoim naturalnym kszta艂cie s膮 otoczone terenami zalewowymi, dzi臋ki czemu rzeki nieuregulowane podczas powodzi mog膮 przyj膮膰 wi臋cej wody ni偶 rzeki uregulowane. Takie naturalne rzeki magazynuj膮 wod臋 w otaczaj膮cych je mokrad艂ach, dzi臋ki temu podczas suszy nie wysychaj膮 i s膮 藕r贸d艂em wody dla otaczaj膮cych je teren贸w np. rolniczych. Torfowiska wok贸艂 rzek s膮 te偶 rezerwuarem dwutlenku w臋gla. Dodatkowo naturalne rzeki maj膮 mechanizmy samooczyszczania przez co 艂atwiej utrzyma膰 w nich w艂a艣ciwy stan wody. Osoby promuj膮ce renaturyzacj臋 rzek argumentuj膮, 偶e regulacja rzek ma negatywny wp艂yw na bior贸偶norodno艣膰.
  • Pytanie 4/7 Blok tematyczny: kryzys klimatyczny Zgodnie z ustaleniami Europejskiej Strategii Bior贸偶norodno艣ci nale偶y do 2030 roku obj膮膰 10% polskiego l膮du i morza ochron膮 艣cis艂膮 (parki narodowe/rezerwaty).
    • Aktualnie parki narodowe zajmuj膮 1% a rezerwaty oko艂o 0,5% powierzchni kraju. Ostatni park narodowy powsta艂 w 2001 roku (Park Narodowy Uj艣cia Warty). Zgodnie z ustaleniami Europejskiej Strategii R贸偶norodno艣ci, kt贸rej celem jest jest przywr贸cenie odpowiednich warunk贸w przyrodniczych na l膮dzie i morzach w pa艅stwach Unii, do 2030 roku parki narodowe i rezerwaty powinny obejmowa膰 minimum 10% powierzchni Unii Europejskiej. Realizacja tego postulatu oznacza艂aby, 偶e polskie w艂adze po 22 latach zdecyduj膮 si臋 na powo艂anie nowych park贸w narodowych.聽

      Wed艂ug raportu przygotowanego przez fundacj臋 ClientEarth i Polityk臋 Insight oraz Uniwersytet Jagiello艅ski i Centrum Analiz Spo艂eczno-Ekonomicznych g艂贸wn膮 przeszkod膮 w tworzeniu nowych park贸w narodowych s膮 przepisy, kt贸re uzale偶niaj膮 ich tworzenie od decyzji samorz膮d贸w, jednocze艣nie pozostawiaj膮c spo艂eczno艣ci 鈥瀙arkowe鈥 bez wsparcia rozwojowego i realnego wp艂ywu na funkcjonowanie projektowanych park贸w narodowych. Taka sytuacja wynika z zapis贸w ustawy o ochronie przyrody, kt贸ra zosta艂a znowelizowana w 2000 roku.聽

       

    • Zwolenniczki i zwolennicy tego postulatu argumentuj膮, 偶e powstawanie nowych park贸w narodowych odpowiada na wyzwania kryzysu klimatycznego. Parki pomagaj膮 chroni膰 i odbudowywa膰 bior贸偶norodno艣膰 oraz mog膮 by膰 magazynami dwutlenku w臋gla (torfowiska, lasy). Podkre艣la si臋 warto艣膰 ochrony 艣cis艂ej las贸w wodono艣nych (czyli las贸w na zboczach g贸r), kt贸re mog膮 chroni膰 przed powodziami oraz warto艣膰 ochrony naturalnych rzek i mokrade艂, kt贸re mog膮 chroni膰 przed susz膮. W Polsce istnieje wiele inicjatyw obywatelskich postuluj膮cych utworzenie park贸w narodowych na r贸偶nych obszarach kraju (np. Turnicki Park Narodowy, Park Narodowy Bramy Morawskiej, Wi艣lany Park Narodowy, Park Narodowy Dolnej Odry).聽
    • Przeciwnicy i przeciwniczki tego postulatu podkre艣laj膮 negatywny wp艂yw, jaki powstanie parku narodowego mo偶e mie膰 na lokaln膮 spo艂eczno艣膰 (p艂atne wst臋py do parku, brak mo偶liwo艣ci chodzenia poza wyznaczonymi 艣cie偶kami i zbierania runa le艣nego). Teren, kt贸ry potencjalnie m贸g艂by zosta膰 obj臋ty ochron膮 艣cis艂膮, mo偶e by膰 aktualnie wykorzystywany pod uprawy rolnicze lub gospodark臋 le艣n膮 i tym samym przynosi膰 wymierny przych贸d gospodarczy. Cz臋艣膰 os贸b argumentuje, 偶e ograniczenie teren贸w rolniczych mo偶e prowadzi膰 do wzrostu cen 偶ywno艣ci. Konieczno艣膰 ochrony przyrody na tych obszarach mo偶e r贸wnie偶 sta膰 w konflikcie z rozwojem infrastruktury.
  • Pytanie 5/7 Blok tematyczny: kryzys klimatyczny Ustawa o ochronie klimatu powinna zosta膰 wprowadzona w ci膮gu pierwszych 100 dni nowego polskiego rz膮du.
    • Ustawa o ochronie klimatu to projekt ustawy stworzony przez ClientEarth Polska w szerokiej wsp贸艂pracy z organizacjami pozarz膮dowymi. Celem ustawy jest stworzenie polskiej strategii klimatycznej. G艂贸wnymi za艂o偶eniami ustawy s膮:聽

      • osi膮gni臋cie neutralno艣ci klimatycznej najp贸藕niej do 2050 roku,聽
      • co najmniej 1% PKB rocznie na ochron臋 klimatu,聽
      • obowi膮zek sprawdzania, czy znacz膮ce inwestycje nie gro偶膮 klimatowi,
      • przygotowanie plan贸w walki ze skutkami ekstremalnych zjawisk pogodowych,
      • powo艂anie Rady Ochrony Klimatu,聽
      • przyznanie mieszka艅com Polski nowego prawa – prawa do bezpiecznego klimatu.

       

    • Zwolennicy i zwolenniczki przyj臋cia ustawy o zmianie klimatu podkre艣laj膮, 偶e kryzys klimatyczny to wielkie wyzwanie, dlatego potrzebujemy podstaw prawnych do adaptacji i powstrzymania dalszych zmian klimatu. Dodatkowo uwa偶aj膮, 偶e uniezale偶nienie Polski od paliw kopalnych to dzia艂anie na rzecz bezpiecze艅stwa energetycznego. Wed艂ug zwolennik贸w ustawy w艂asna polityka klimatyczna to silniejsza pozycja negocjacyjna kraju, a przyj臋cie ustawy wp艂ynie na konkurencyjno艣膰 i atrakcyjno艣膰 polskiej gospodarki. Dodaj膮, 偶e wiele innych kraj贸w przyj臋艂o swoje ustawy o ochronie klimatu.
    • Przeciwniczki i przeciwnicy przyj臋cia ustawy argumentuj膮, 偶e ustawa ta jest za radykalna i nie ma mo偶liwo艣ci jej realizacji. Dodaj膮, 偶e Polska jako kraj na dorobku nie ma mo偶liwo艣ci tak radykalnego ograniczania emisji ze spalania paliw kopalnych. Uwa偶aj膮 r贸wnie偶, 偶e znacz膮ce inwestycje mog膮 by膰 budowane na podstawie specustaw, kt贸re znacz膮co u艂atwiaj膮 proces inwestycyjny, a tym samym przyspieszaj膮 tempo prac nad inwestycjami. Dodaj膮, 偶e w Polsce funkcjonuje Ministerstwo Klimatu, kt贸re ca艂o艣ciowo odpowiada za kwesti臋 klimatu. Przyj臋艂o ono Polityk臋 Energetyczn膮 Polski do 2040 roku, kt贸ra jest planem na przeprowadzenie transformacji energetycznej w Polsce.聽
  • Pytanie 6/7 Blok tematyczny: kryzys klimatyczny Pasa偶erskie loty wewn膮trzkrajowe w Polsce powinny by膰 zakazane.
    • ak podaje Komisja Europejska, w Unii Europejskiej lotnictwo odpowiada za 3,8% emisji CO2. Odpowiada te偶 za 13,9% emisji zwi膮zanych z transportem i za wiele innych negatywnych skutk贸w na 艣rodowisko. Europejski Zielony 艁ad stawia za cel obni偶enie 90% emisji zwi膮zanych z transportem do 2050 roku. W zwi膮zku z tym niekt贸re kraje podejmuj膮 kroki ograniczaj膮ce transport lotniczy.聽

      We Francji w maju 2023 roku rz膮d wprowadzi艂 zakaz lot贸w mi臋dzy miastami, kt贸re s膮 od siebie oddalone o mniej ni偶 2,5 godziny jazdy poci膮giem. Niekt贸rzy uwa偶aj膮, 偶e podobne prawo powinno by膰 wprowadzone na terenie Polski.聽

    • Zwolennicy i zwolenniczki tego rozwi膮zania podkre艣laj膮, 偶e taka zmiana mog艂aby pom贸c w walce z klimatem. Podkre艣laj膮, 偶e zakaz zmniejszy emisje gaz贸w cieplarnianych. Podkre艣laj膮, 偶e zakaz mo偶e si臋 r贸wnie偶 przyczyni膰 do promocji transportu kolejowego, co wp艂ynie na jego rozw贸j i wi臋ksz膮 dost臋pno艣膰. Mo偶e to r贸wnie偶 prowadzi膰 do zmiany mentalno艣ci i zach臋ci膰 ludzi do ukszta艂towania nowych nawyk贸w podr贸偶owania.聽
    • Przeciwniczki i przeciwnicy tego rozwi膮zania podkre艣laj膮, 偶e ograniczy skuteczn膮 i szybk膮 komunikacj臋. Uwa偶aj膮, 偶e loty wewn膮trzkrajowe stanowi膮 te偶 wa偶ny element w rozwoju polskiej gospodarki i zapewniaj膮 wiele miejsc pracy. Stwierdzaj膮, 偶e loty cz臋sto s膮 du偶o ta艅szym i szybszym rozwi膮zaniem ni偶 kolej lub inne 艣rodki transportu. Powo艂uj膮 si臋 na argument konkurencji mi臋dzy poszczeg贸lnymi liniami lotniczymi, dzi臋ki czemu ceny s膮 ni偶sze, podczas gdy kolej jest obs艂ugiwana przez pa艅stwowego przewo藕nika.
  • Pytanie 7/7 Blok tematyczny: kryzys klimatyczny Nale偶y natychmiast wprowadzi膰 pe艂ne embargo na rosyjskie paliwa kopalne i zako艅czy膰 wszystkie kontrakty polskich sp贸艂ek energetycznych z Rosj膮.
    • Od pocz膮tku wojny w Ukrainie Unia Europejska wprowadza kolejne pakiety sankcji zakazuj膮ce importu towar贸w z Rosji. Obejmuj膮 one niekt贸re paliwa kopalne (ropa naftowa i rafinowane produkty ropopochodne, w臋giel i inne sta艂e paliwa kopalne). Unijne sankcje nie obejmuj膮 jednak LNG (gazu skroplonego) i LPG (gazu p艂ynnego). W grudniu 2022 roku Polska by艂a w Unii Europejskiej najwi臋kszym importerem gazu LPG z Rosji (47,1%). Za gaz LPG zap艂acili艣my Rosji w 2022 roku 710 mln euro. Premier Mateusz Morawiecki obiecywa艂 odej艣cie od gazu LPG z Rosji do ko艅ca 2022 roku. Obietnica ta jednak nie zosta艂a dotrzymana. 19 kwietnia 2023 roku w Sejmie z艂o偶ony zosta艂 projekt ustawy, kt贸ra wprowadza embargo na rosyjski gaz LPG.聽

    • Zwolenniczki i zwolennicy wprowadzenia embarga na paliwa kopalne z Rosji argumentuj膮, 偶e, kupuj膮c paliwa kopalne od Rosji, Polska wspiera kraj, kt贸ry prowadzi wojn臋 przeciwko Ukrainie i przez to po艣rednio finansuje dzia艂ania zbrojne agresora.聽
    • Przeciwnicy i przeciwniczki wprowadzenia takiego rozwi膮zania argumentuj膮, 偶e embargo na gaz LPG powinno by膰 wprowadzone najpierw na poziomie ca艂ej Unii Europejskiej, a dopiero potem na poziomie Polski. Przekonuj膮, 偶e import gazu z innych kraj贸w ni偶 Rosja, oznacza艂by wy偶sz膮 cen臋 za ten surowiec, co by艂oby obci膮偶eniem dla obywateli i firm.
    Zobacz wyniki